وبلىستار اراسىنداعى سالىستارمالى باعالاۋ بويىنشا 2017 جىلى جەتىسۋ وڭىرىندەگى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى 54,5 پايىزعا ارەڭ جەتىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا تومەنگى ورىننان كورىندى. وتكەن جىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ سىناعىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا دا وبلىس ون ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەگەن. ءبىر قىزىعى, وسىدان 4-5 جىل ىلگەرىدە ەل بويىنشا توپجارعان ايماقتاردىڭ تىزىمىنەن تۇسپەيتىن وبلىستا جاعدايدىڭ كۇرت ناشارلاپ كەتۋىنىڭ ناقتى ءبىر سەبەبى انىقتالماي كەلەدى. كوپ ىشىندە بارلىق ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىن بۇعان دەيىن بىرنەشە جىل باسقارعان, بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي قىزمەتىنەن كەتكەن ءلاززات بازارقۇلوۆاعا اپارىپ تىرەيتىنى اڭعارىلعانىمەن, تۇتاس جۇيەدەگى جۇمىستىڭ كىلت اقساۋى ءبىر ادامعا تىرەلىپ تۇرماعانى جانە انىق. ال وبلىستىڭ باس مۇعالىمى قىزمەتىنە جاڭادان تاعايىندالعان داۋرەن ءجۇنىسوۆتىڭ سالانى ساۋىقتىرىپ, ساپانى جاقسارتۋعا وراي جاساعان جۇمىسىنىڭ جەمىس كورەتىن كەز دە الىس ەمەس. بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ اياقتالۋىنا ساناۋلى اي قالعانىن مەڭزەپ وتىرمىز.
جالپى, الەۋمەتتىڭ نازارىنداعى ءبىلىم سالاسىنىڭ جايى بيىلعى وبلىس اكىمىنىڭ ەسەبىنە ارقاۋ بولعان-دى. اماندىق باتالوۆتىڭ اۋزىمەن اۋقىمدى مالىمەتتەر ايتىلعان. ارينە, ايماقتاعى ءبىلىم سالاسىنا بولىنگەن قارجىنىڭ ساتىلاپ كوبەيۋى مەن وبلىستا مەكتەپ قۇرىلىسىنىڭ توقتاۋسىز جۇرگىزىلىپ جاتقانى ماقتانىشقا بولەيدى. مىسالعا, وبلىستا جالپى بىلىممەن قامتۋعا, ونىڭ ىشىندە زامان تالابىنا ساي ءبىلىم بەرەتىن عيماراتتار سالۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. وڭىردەگى اپاتتى مەكتەپتەردىڭ ورىنىنا جاڭاسىن سالۋ مەن ءۇش اۋىسىمدى وقىتۋ ماسەلەسى شەشىلۋگە جاقىن. وسى ماقساتتا وتكەن جىلى 47 ءبىلىم بەرۋ نىسانىن سالۋعا جانە جاڭعىرتۋعا 26 ملرد. تەڭگە بولىنگەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە جالپى قۇنى 5,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 24 عيمارات تولىقتاي كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. مۇنىڭ كوبىسى وبلىستىڭ تۇرعىندار مولىنان قونىستانعان اۋداندارىندا جۇزەگە اسۋدا. تاعى دا, 3- 6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن 100 قامتۋ جونىندەگى ەلباسى تاپسىرما تابىستى ورىندالىپ جاتىر. وتكەن جىلى قامتۋ دەڭگەيى 95 پايىزدان اسسا, بيىل 98 پايىزعا جەتپەكشى. وسى ەسەپ بەرۋ جيىنىندا وبلىس باسشىسى مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى كوبەيگەنىن ايتىپ, قۋانتقان. «مۇعالىمنىڭ جالاقىسى جاڭارتىلعان مازمۇن بويىنشا 1 قاڭتاردان باستاپ 30 پايىزعا نەمەسە ورتاشا 135 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوستى...» دەگەن ەدى باتالوۆ. بىلاي قاراعان ادامعا, وسىنشالىق قولداۋ مەن جاعداي جاسالىپ وتىرعان جەردە جۇمىستىڭ ناتيجەسى مەن ساپاسى دا جوعارى بولۋى كەرەك. ەندەشە وبلىس ۇستازدارىنىڭ ەڭبەگى جانباي, ءبىلىم بەرۋدىڭ سىن كوتەرمەۋى نەلىكتەن؟
مۇنىڭ سىرتىندا, مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ اراسىنداعى قىلمىس جاساۋ دەرەكتەرى دە ءجيى تىركەلەتىن بولعان. دەمەك, وبلىستا ءبىلىم بەرۋدىڭ ساپاسى عانا ەمەس, تاربيە بەرۋدىڭ دەڭگەيى دە سىن كوتەرمەيدى دەگەن ءسوز. جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىستىڭ ءورشۋى جامبىل, تالعار, كەربۇلاق, الاكول اۋداندارى مەن تەكەلى قالاسىندا بايقالعان. تاعى بىلتىرعى جىلدىڭ ەسەبىنە جۇگىنەيىك: 2017 جىلى مەكتەپ جاسىنداعى بالالار تاراپىنان 334 قۇقىق بۇزۋشىلىق دەرەكتەرى تىركەلگەن ەكەن. وكىنىشتىسى, جاسوسپىرىمدەردىڭ قولىنان 5 ادام مەرت بولىپ, 2 زورلاۋ فاكتىسى بويىنشا دا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپتى. وكىنىشتىسى, مەكتەپ قابىرعاسىندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن جاس قىزداردىڭ جۇكتى بولىپ قالۋىنا قاتىستى انىقتالعان دەرەكتەر دە جانتۇرشىكتىرەدى...
ايتپاقشى, مەكتەپ مۇعالىمىنە قول جۇمساۋ فاكتىسى دە الماتى وبلىسىندا ءجيى ورىن الىپ تۇرعىنى جاسىرىن ەمەس. بىلتىر تەكەلى قالاسىندا مەكتەپ مۇعالىمىن ۇرىپ, باعالى زاتتارىن توناپ كەتكەن ءۇش وقۋشى ۇستالىپ, سوتتالعان. ال بيىلعى جىلدىڭ باسىندا ىلە اۋدانىنا قاراستى بورالداي كەنتىندە ورنالاسقان كەنەن ازىرباەۆ اتىنداعى №15 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى گۇلزيرا بايدىلداەۆانىڭ سوققىعا جىعىلعانى تۋرالى شۋ ءالى باسىلا قويعان جوق. بۇل ماسەلە جايلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى «ۇستازعا نەگە قول كوتەرەدى؟» دەگەن تاقىرىپپەن ماقالا جاريالاعان بولاتىن. اتا-انا تاراپىنان جابىرلەنىپ, اۋىر دەنە جاراقاتىن العان ۇستاز ءالى كۇنگە دەيىن سونىڭ زاردابىن تارتۋدا. قازىر گۇلزيرا بايدىلداەۆا ەكى ايعا سوزىلعان ساۋىقتىرۋ ەمىن الىپ, دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا ءجۇر. سول سياقتى مۇعالىمنىڭ وقۋشىعا قول جۇمساۋى دا ىلە اۋدانى بايسەركە اۋلىنداعى ورتا مەكتەپتە ورىن الىپ, ءىستىڭ اياعى ۇستازدىڭ قىزمەتتەن كەتۋىمەن اياقتالعان ەدى...
ارينە, ايماقتاعى ءبىلىم سالاسىندا قالىپتاسقان احۋالدىڭ سەبەپ – سالدارىن انىقتاۋ ءجۇرىپ جاتىر. جاقىندا وبلىستىق ءبىلىم سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ القا ماجىلىسىندە ء بىز تەرمەلەپ وتىرعان جايتتار قاتاڭ سىنالىپ, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى باسشىلارى مەن جەكەلەگەن مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ قىزمەتىنە قاتىستى وتكىر تالاپ قويدى. وكىنىشتىسى, اۋداندىق دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋ ءىسى جەكە تۇلعالاردىڭ سالعىرتتىعىنان ارىلماي كەلەدى. مىسالعا, وتكەن جىلعى ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەڭ تومەنگى ناتيجە كورسەتكەن ۇيعىر, جامبىل اۋداندارى ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ باسشىلارى ء الى كۇنگە دەيىن جاۋاپتى ادامداردى انىقتاپ, ءتيىستى شارا قابىلداماعان. ءدال وسىنداي سىن وبلىستىڭ ءبىلىم ساپاسىن كەرى سۇيرەپ وتىرعان بەس بىردەي مەكتەپتىڭ ديرەكتورلارىنا قاتىستى دا ايتىلدى. ماسەلەنى شەشۋدىڭ باسقا جولى قالماعاندىقتان بولار, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اتالعان مەكتەپتەردىڭ باسشىلارىنان قىزمەتتەن كەتۋدى تالاپ ەتتى.
- ونداعان جىلدار بويىنا ء بىر ورىننان تاپجىلماي, ديرەكتور بولىپ وتىرعان ادام جۇمىستىڭ ناتيجەسىن ەمەس, جايلى ورىنتاقتان ايىرىلىپ قالماۋدى عانا ويلايدى. وكىنىشكە قاراي, بۇل مەكتەپ ديرەكتورلارى تۋرالى سولاي دەۋگە تۋرا كەلەدى. مەكتەپ ديرەكتورى مەن مۇعالىم - بالانىڭ تاعدىرىنا جاۋاپتى. ال ءبىزدىڭ ۇستازدار بۇل جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنە الماي وتىر, – دەدى جاقسىلىق ومار.
ايتپاقشى, وسى القا ماجىلىسىندە وبلىستىق ءبىلىم ساپاسىن باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى سالتانات دوسماتوۆا مەكتەپتەردى تەكسەرۋ كەزىندە ءجيى كەزدەسەتىن كەمشىلىكتەردى العا تارتتى. باقىلاۋشىلاردىڭ بايقاعانىنداي, وبلىستا باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى وتە تومەن ەكەن. تەكسەرىلگەن 26 مەكتەپتىڭ ون توعىزىندا قورىتىندى باعالاۋدىڭ سايكەسسىزدىگى انىقتالعان. باسقاشا ايتقاندا, بىرقاتار مەكتەپتەردە باعانى كوتەرمەلەپ قويۋعا جول بەرىلىپ وتىر. سونداي-اق, «التىن بەلگىگە» ۇمىتكەر رەتىندە وقۋ ۇلگەرىمى تومەن وقۋشىلاردى ۇسىنۋ جاعدايى دا ءجيى بولادى ەكەن. بۇل تالاپكەردىڭ ۇبت سىناعى كەزىندە ءبىلىم دەڭگەيىن دالەلدەي الماۋعا اكەلىپ, سول ارقىلى تۇتاس وقۋ ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتىپ وتىرعان كورىنەدى...
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
